Archeologisch onderzoek in De Vrijheid

Opgravingen De Vrijheid

Graven naar de oudste geschiedenis

In het centrum van Ronse start binnenkort de heraanleg van het gebied rond de Kleine Markt. Dit stadsdeel is het hart van De Vrijheid, een historisch kwartier dat teruggaat op een middeleeuwse heerlijkheid. Volgens de traditionele overlevering is deze terug te voeren tot de stichting van een religieuze nederzetting in de 7de eeuw n. Chr. door Amandus. De komst van de relieken van Sint-Hermes, patroonheilige van de geesteszieken, naar Ronse zorgde ervoor dat de Vrijheid vanaf de 10de eeuw tot een bedevaartsoord uitgroeide met een stedelijke kern rond de Kleine Markt.

Heraanleg De Vrijheid met respect voor het verleden

De plannen bestaan erin de Vrijheid te herwaarderen en opnieuw zichtbaar te maken in de stad. De heraanleg van het projectgebied en de rioleringswerken gebeuren in verschillende fases en hebben een aanzienlijke impact op het archeologisch erfgoed in De Vrijheid. In overleg met het stadsbestuur is gekozen om vóór de eigenlijke werken een onderzoek op te starten en de aanwezige archeologische waarden in kaart te brengen. Naar aanleiding van de resultaten van het vooronderzoek zijn een aantal maatregelen genomen om de weerslag van de werken op het bodemarchief te beperken en dit zoveel mogelijk in situ te bewaren. Voor een deel van de archeologische sporen binnen het projectgebied kan dit echter niet. Deze zullen worden opgegraven. Op 8 februari startten de opgravingen in de zone rondom de Kleine Markt. De opgravingswerken beginnen met een sleuf op het Kaatsspelplein, net ten westen van de Sint-Hermeskerk.

Meer weten of meehelpen?

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan in op de nieuwsbrief van SOLVA : http://goo.gl/forms/3nkrKgZthw

Jouw archeologisch steentje bijdragen aan deze opgravingen? Dat kan! Schrijf je in als vrijwilliger : https://goo.gl/forms/t9eij7Nqy7tLjbiJ2

Sporen uit de Middeleeuwen en vroeger?

De historische en archeologische bronnen tonen het grote kennispotentieel aan van dit deel van Ronse, niet alleen voor de middeleeuwse periode maar ook voorgaande tijdvakken. De opgraving zal nieuwe inzichten bieden op de algemene ontwikkeling van De Vrijheid sinds de late middeleeuwen. Gezien de ligging van het projectgebied in de kern van De Vrijheid (Kleine Markt / Sint-Hermeskerk / Sint-Martinuskerk) is het daarenboven de verwachting dat ook sporen uit de vroege en volle middeleeuwen aangesneden worden. Dit opent uiteraard perspectieven voor het ontstaan, de genese en de evolutie van De Vrijheid en de voorgaande occupatie (religieuze nederzetting?). De opmerkelijke Romeinse vondsten bij eerder onderzoek ter hoogte van de Sint-Hermeskerk doen vermoeden dat ook op dit vlak nieuwe vraagstellingen te formuleren zijn. Binnen het projectgebied liggen bovendien mogelijkheden omtrent het aftoetsen en synthetiseren van het (soms fragmentarisch) eerdere archeologisch onderzoek en de historische bronnen.

SOLVA

De opgravingen in Ronse en het bijhorende onderzoek, gebeuren door SOLVA. SOLVA is het intergemeentelijk samenwerkingsverband voor streekontwikkeling. Sinds 2008 doet SOLVA ook het archeologisch onderzoek in kader van bouw- en ontwikkelingsprojecten voor 22 steden en gemeenten in het zuiden van Oost-Vlaanderen. SOLVA brengt zo het rijke verleden van de regio in kaart en vertaalt het naar vandaag.

FAQ – Veelgestelde vragen

Wisten jullie dat hier archeologische sporen in de grond zitten?

Vooraleer van start te gaan met een opgraving bekijken de archeologen cartografische en historische bronnen. Deze informatie combineren ze dan met resultaten van nabijgelegen opgravingen. Voor een aantal sites is ook een beroep te doen op specifieke onderzoeken zoals grondboringen en geofysische metingen. Bij dit laatste speurt men de ondergrond af naar oude funderingen en andere sporen aan de hand van specifieke meettoestellen (bv. grondradar). Soms worden ook proefputten of proefsleuven aangelegd om te zien of archeologische sporen aanwezig zijn en goed bewaard zijn. Al deze gegevens verschaffen inzicht in wat zich vroeger op de locatie bevond en of het de moeite loont om een opgraving te starten. In het geval van de Vrijheid toonden vroegere opgravingen aan dat er heel wat archeologische sporen in de ondergrond bewaard zijn, voornamelijk uit de middeleeuwen.

Waarom graven jullie specifiek op deze plaats op?

Archeologisch onderzoek is onderhevig aan decretaal vastgelegde wetgeving, dus mogen archeologen niet om het even waar hun schop in de grond steken. Enkel waar de bodem verstoord wordt door werkzaamheden, kan onder bepaalde voorwaarden archeologisch onderzoek plaatsvinden. In het geval van De Vrijheid wil het stadsbestuur dit stuk van de stad herwaarderen. Hierbij hoort de heraanleg van een deel van het openbaar domein en de vernieuwing van de nutsleidingen. Dit heeft uiteraard een impact op de ondergrond. Het archeologisch onderzoek vindt derhalve enkel plaats binnen het tracé van de werken, m.a.w. de zones die sowieso zullen vergraven worden.

Hoe weten jullie hoe oud iets is?

Voor de opgravingen in De Vrijheid van Ronse zijn in het stadsarchief middeleeuwse en recentere kaarten voorhanden. Wanneer muurrestanten opduiken in het opgravingsput, zijn die soms aan deze historische kaarten te linken. Ook de opgegraven vondsten leveren een goede indicatie voor een datering. Zo zijn bijvoorbeeld bepaalde types aardewerk specifiek middeleeuws en andere dan weer Romeins. Definitieve dateringen worden voornamelijk na het terreinwerk bekomen, na het reinigen en bestuderen van het aardewerk, de munten… maar ook door het uitvoeren van onderzoek op de jaarringen van houten palen en radiokoolstofdateringen van organische vondsten. Al deze vondsten geven een datering van de archeologische sporen waarin ze gevonden werden.

Wat gebeurt er met deze vondsten?

Alle vondsten worden verder behandeld in het erkend depot van SOLVA in Erembodegem (Aalst) en blijven daar in de juiste klimatologische omstandigheden bewaard. Zo worden bijvoorbeeld de scherven er gewassen, geregistreerd in een databank, en indien mogelijk gepuzzeld tot volledige potten. De vondsten zijn op aanvraag raadpleegbaar en staan ter beschikking voor tentoonstellingen en verder wetenschappelijk onderzoek.

Wie is de eigenaar van deze vondsten?

De archeologische opgravingen gebeuren in opdracht en op het grondgebied van Stad Ronse. Alle vondsten zijn eigendom van de stad.

Hoe lang duren de archeologische werken?

Voor de precieze planning raadpleeg je best de fasering van de werken.

Lopen de werken vertraging op door de archeologische opgravingen?

Neen, alle betrokken partners hebben in overleg geijverd voor een vlotte regeling met zo weinig mogelijk hinder voor verkeer, omwonenden en handelaars. Daarom voert het archeologisch team haar onderzoek uit voorafgaand aan en gelijktijdig met de werken. Beide werken sluiten nauw op elkaar aan teneinde overlast te beperken. De werken ondervinden dus geen vertraging door het archeologisch onderzoek.