Bij hevige of langdurige regen komen delen van de stad Ronse geregeld in de problemen. 

Er is niet alleen wateroverlast, maar als gevolg van watererosie zijn er ter hoogte van wegen, grachten, beken, weiden en akkers vaak ook geulen. Regelmatig worden ook woningen bedreigd of getroffen.

Er is ook oevererosie langs waterlopen en slibafzetting in waterlopen of wachtbekkens.

• Erosiebestrijdingsplan
• Erosiebestrijdingsmaatregelen
• Erosieproject Sparta
• Erosieproblemen in jouw buurt?

Erosiebestrijdingsplan

Het College van Burgemeester en Schepenen van de stad Ronse nam in het najaar van 2002 de principiële beslissing om een erosiebestrijdingsplan te laten opmaken. Het EBP werd opgemaakt door het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek, dat tegelijk Steunpunt Erosie Oost-Vlaanderen is. Op 22 mei 2006 werd het EBP Ronse goedgekeurd. Het plangebied omvat het volledige grondgebied van Ronse (kaart 1.1) met uitzondering van de dorpskernen en andere bebouwde percelen (ca. 92 % van de totale oppervlakte of 3222 ha).

Het doel van het gemeentelijk erosiebestrijdingsplan is om via een geïntegreerde en brongerichte aanpak (nadelige gevolgen van) erosie tegen te gaan (door inventarisatie van erosieproblemen , uitwerken van mogelijke oplossingen voor erosieproblemen, sensibilisatie , planmatige aanpak van erosie ).

Bij de opmaak van het erosiebestrijdingsplan werd door het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek vooral veel belang gehecht aan terreinwerk en veldinventarisaties en aan communicatie en overleg met de betrokken doelgroepen. De landbouwsector is hierbij een zeer belangrijke doelgroep. Het landgebruik is samen met een aantal andere factoren (reliëf, topografie, bodemtextuur,…) een bepalende factor voor de hoeveelheid sediment dat afspoelt van erosiegevoelige percelen (watererosie) en voor de hoeveelheid sediment dat binnen het actuele perceel verzet wordt (bewerkingserosie).

Visie erosiebestrijding Ronse

1. De bodemerosie dient binnen het plangebied beperkt tot een aanvaardbaar niveau. On-site,
         d.w.z. in het landelijk gebied, betekent dit dat het actueel bodemverlies door watererosie
         maximaal nog 10 ton/ha.jaar mag bedragen. Off-site, d.w.z. in de (bebouwde) omgeving,
         betekent dit dat alle gekende knelpunten (locaties waar men frequent geconfronteerd
         wordt met de gevolgen van erosie) geremedieerd worden.
2. De globale realisatietermijn van het erosiebestrijdingsplan is te beperken tot een periode
        waarbinnen de nodige middelen kunnen vrijgemaakt worden en alle betrokken actoren hun
        verwachte bijdrage kunnen leveren of acties kunnen uitvoeren. De uitvoeringstermijn voor
        specifieke maatregelen is daarbij afhankelijk van de prioriteitenstelling.
3. Ter voorkoming van bodemerosie (watererosie en bewerkingserosie) en ter remediëring van
        off-site knelpunten worden in eerste instantie steeds preventieve en brongerichte
        maatregelen genomen. Dit betekent dat (1) de bodems via passende landbouwmethoden
        zoveel als mogelijk tegen erosie (watererosie en bewerkingserosie) worden beschermd en
        dat (2) op de hellingen in het geval van watererosie voldoende water- en slibbergingscapa-
        citeit voorzien wordt, inclusief maximale voorzieningen op het vlak van infiltratie en
        vertraagde waterafvoer.
4. Indien preventieve en brongerichte maatregelen niet mogelijk of realiseerbaar blijken of geen
        afdoende resultaat opleveren, worden ook effectgerichte of curatieve maatregelen
        voorzien. Het betreft dan eerder maatregelen die erop gericht zijn de gevolgen van water-
        erosie maximaal te beperken.
5. De aanvoer van sedimenten in de waterlopen wordt teruggedrongen door de rechtstreekse
        aanvoer in grachten en beken te vermijden. Dit zorgt tevens voor een verbetering van de
        kwaliteit van de oppervlaktewateren door de gelijktijdige beperking van de aanvoer van
        nutriënten en pesticiden.
6. De hoeveelheid sedimenten en slib in de waterlopen wordt tevens teruggedrongen door een
        goed beheer van de structuur van de waterlopen (o.m. natuurvriendelijk oeverbeheer) en
        een doordacht kwantitatief waterbeheer (o.m. afvlakken van piekafvoeren).
7. Een vlotte en volledige implementatie van het erosiebestrijdingsplan wordt bewerkstelligd.
        Hierbij wordt belang gehecht aan interbestuurlijke samenwerking, aan voldoende communi-
        catie met alle betrokken actoren, alsook aan ruime sensibilisatie en informatie rond erosie-
        bestrijding. 
8. Een continue opvolging en evaluatie moet toelaten tijdig alle nodige maatregelen te nemen en
        bij te sturen waar nodig.

Erosiebestrijdingsmaatregelen kunnen op verschillende wijze worden ingedeeld, bijvoorbeeld op basis van het type maatregel (teelttechnisch, structureel), de aard van maatregel (brongericht, symptoomgericht) of de verwachte invloed op erosie-beinvloedende factoren/ processen.

Terug naar boven 

Erosiebestrijdingsmaatregelen

Een erosiegevoelig perceel vergt speciale aandacht. Op zo'n perceel is het belangrijk dat de code van goede landbouwpraktijken toegepast wordt. Uiterst belangrijk is een goede bodembedekking en het nastreven van een goede bodemstructuur. Dit vraagt passende teelttechnieken en bodembewerkingen.
Op sommige percelen zijn behalve teelttechnische maatregelen nog extra maatregelen wenselijk of zelfs noodzakelijk in het kader van de MTR-randvoorwaarden.
Extra maatregelen zoals aanleg van een grasbufferstrook of grasgang kunnen gerealiseerd worden in het kader van een beheersovereenkomst met de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) of in het kader van een gemeentelijk dossier van kleinschalige erosie¬bestrijdingswerken. Indien een grasstrook onvoldoende is, kan ook overwogen worden om een opvangsysteem of erosiewerende dam aan te leggen.
Zeker daar waar woningen, wegen of waterlopen rechtstreeks te lijden hebben onder water- en modderoverlast, kan er geopteerd worden voor de aanleg van erosiewerende damconstructies in samenwerking met het stadbestuur Ronse. Bij voorkeur dammen in natuurvriendelijke materialen die niet bouwvergunningsplichtig zijn, landschappelijk goed inpasbaar en die hun efficiëntie al hebben bewezen. Het gaat dan om dammen uit wilgentenen, houthaksel of kokosbalken. Sinds begin 2007 stelt het provinciebestuur hiervoor materiaal ter beschikking aan de gemeentebesturen.

Er zijn in Ronse reeds een aantal grasbufferstroken, grasgangen en erosiewerende dammen aangelegd. Indien u interesse hebt om één van deze realisaties te bezoeken, neem dan contact op met de milieudienst van de Stad Ronse. U kan tevens terecht bij de milieudienst voor subsidies voor groenbemesting. In december 2006 werd het subsidiereglement voor groenbemesting aangepast waardoor het aantal soorten dat in aanmerking komt voor subsidie werd uitgebreid en de subsidie werd opgetrokken van €19/ha tot €25/ha. In sterk erosiegevoelige gebieden (rode en paarse gebieden) bedraagt de subsidie € 31,25/ha. De subsidie voor grondontleding werd eveneens opgetrokken van € 12,50/staal tot €25/staal.

Terug naar boven

Erosieproject Sparta Savooistraat

Bij hevige regenval kampen de bewoners van meerdere woningen in de Savooistraat met problemen van water- en modderoverlast. Deze overlast wordt grotendeels veroorzaakt door afstroming van water en sediment op de percelen die zich boven het voormalige voetbalterrein Sparta liggen.

De hele omgeving bekeken

Ee oude kantines werden gesloopt. De gracht die langs de kantines liep werd volledig opengelegd en dient als mini bufferbekken met vertraagde afvoer (2006).
In samenwerking met het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen zijn er 2 damconstructies met houtsnippers aangelegd om afstromend water/sediment van de helling op te vangen en vertraagd af te voeren (2006). 
Rond het hele terrein zijn taluds aangelegd.  Deze taluds zijn verstevigd door beplanting met streekeigen groen. 
De oude populieren zijn gekapt; in de plaats is zwarte els geplant (2006).

In de directe omgeving van het voetbalterrein zijn verschillende werken uitgevoerd. Zo zijn grachten gemaakt langs de akkers op Grote Bergkouter en zijn verstopte buizen langs de Savooistraat hersteld (2006). Ter hoogte van de Populierstraat is de Drieborrebeek over een aantal meter terug open gemaakt om  lokaal de bergingscapaciteit te vergroten (2006).

De landbouwers in gebied boven Sparta werden overtuigd om beheersovereenkomsten voor grasgangen en/of grasbufferstroken af te sluiten. Dergelijke grasgangen of grasbufferstroken verminderen de hoeveelheid afstromend water/sediment. Verschillende landbouwers sloten een beheersovereenkomst.

In 2007 namen enkele landbouwers in het gebied boven Sparta bijkomende maatregelen, zoals een erosiedam uit kokosbalken op de hoek van een perceel (oktober 2007).

Bijsturen 

De buurtbewoners bewaken het project en evalueren samen met het stadsbestuur of de getroffen maatregelen het verhoopte effect hebben. Het project wordt bijgestuurd als dit nodig blijkt.
Zo werd in het najaar 2008 de buffergracht langs de westelijke grens van het terrein aangepakt. Er werd een extra nauwere afvoerbuis gelegd die fungeert als knijpleiding, om het water nog meer te vertragen en langer in de buffergracht te houden.
Er wordt onderhandeld met de grondeigenaars en landgebruikers om de oude voetweg 209 tussen de Savooistraat en de Dammekesstraat opnieuw open te stellen.  
In het voorjaar 2010 zijn de 2 grachten geruimd. Ter gelegenheid van de boomplantactie van Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen (RLVA) eind november 2010 werd aan de zuidelijke kant van het voormalige voetbalplein een vochtig bosje aangeplant.
Naar aanleiding van de uitzonderlijke regenval van 13 en 14 november 2010 wordt het hele terrein opnieuw bekeken. Waar nodig zullen aanpassingen uitgevoerd worden, met als uiteindelijke doel: water en modder zo veel en zo lang mogelijk tegenhouden op het terrein.

Dit project toont aan dat een geïntegreerde aanpak van een probleem en een gebied werkt. Als alle betrokkenen samen maatregelen afspreken en uitvoeren, kan er heel wat veranderen.

Terug naar boven

Erosieproblemen in jouw buurt? 

De stad Ronse doet voor de uitvoering van het erosiebestrijdingsplan een beroep op het provinciaal Steunpunt Erosie. De doelstelling is om samen met de individuele landbouwers naar duurzame oplossingen te zoeken. Indien je weet hebt of last van weerkerende erosieproblemen op akkers in jouw buurt, aarzel dan niet om contact op te nemen met de milieudienst of met het Steunpunt Erosie. Het Steunpunt Erosie verleent advies bij mogelijke maatregelen en helpt landbouwers ook bij een aanvraag voor een beheersovereenkomst. Als de verzamelaanvraag aangeeft dat je als landbouwer een sterk erosiegevoelig perceel bewerkt, dan geeft het Steunpunt ook advies om te voldoen aan de MTR-verplichtingen.

Laatste update 30 maa 2012